SCROLL DOWN FOR TURKISH FULL VERSION OF INTERVIEW WITH KAAN KOÇ

Poet and writer Kaan Koç was one of the artists chosen amongst 12 countries from 6 different disciplines in April 2016 by Academie der Künste. Now in 2017 April, these chosen artists will be showing an exhibition in Berlin. Kaan and another writer from Moscow are the only two who are in literature. And this exhibition will be Koç’s first step towards fine arts, as a poet. “I feel very close towards fine arts because at one point I’m constantly trying to transform every object I see. My mind is constantly transforming. It’s very exciting. And sometimes poetry becomes insufficient because I feel the hunger of so many other things in my soul. Maybe it’s the hunger of just existing or the hunger of expressing oneself using a different language. The desire to use an international language.

Your books are quite different from eachother in means of tone and expression. I’m still quite fond with the emotions I communicated with in “Çok Tanrılı Sular”… but your speech in each of your books is completely different from the other.

Yes, I get what you mean, language is a living thing. Both historical language and the language of a person. And I’m keen on keeping the flexibility of my language always living. But “Çok Tanrılı Sular” again consists of my poetry from my youth, high school and university years, in other words, those poems were my baby steps. I couldn’t have stopped there. In my prose as well, I used to think that the feeling of pure suffering should be the only focus. But now I’m closer to mocking with the feeling of sorrow and grief. In poetry its less possible to directly mock with these feelings but there are incidents that lead you there for example the other night I woke up and opened the fridge cause I was hungry and I ate a few cold meatballs and I felt as if I was suffocating. That moment I thought what if a man would wake up in the middle of the night and actually suffocate and die while trying to eat a few meatballs. And that is how my new poem came to life. I believe both Dostoyevski and Romain Gary also have this style of mockery in their works. T. S Eliot even said, “Genuine poetry can communicate before understood” and I believe this is exactly what he was talking about. How you communicate or what your style is, isn’t the priority.

This difference in tone for some is defined as immaturity in style but I think its a richness. How do you see it?

Whatever stays stable is dead. This is more relevant for poetry but I can’t say the same thing for prose.

Why?

Because a poet first has to settle a concrete basis and then climb up one by one by destroying and rebuilding each level. But the basis must remain the same. The work of a poet is destroying and rebuilding anyway. On the contrary, its more like having a writing block and just not creating anything new but rather repeating the best and most admired works. And this leads to the death of the works. As they do not promise anything new. Actually its not only about creating something new but more to do with progression, the movement, the motion. Especially in poetry we can dig down to the collective unconscious and try to reach to the buried. Just like nature does. Your life becomes a difficult one but your soul expands and feels as if its going to explode. That’s where all the chaos begins and from that chaos, many are created…

Do you remember your first poem?

Yeah, it was horrible, don’t want to repeat it, it was like 4-5 lines only. I was in 9th grade.

How did you write it, what was your motive?

I wan a very silent kid, not very social, never loved playing games with crowds. I used to run off to arcade games on my own. That’s probably why my inner voice was louder than others. Kids who are silent generally have loud inner voices that can even be dangerous at times. At that stage I wasn’t into reading books till high school. I was madly in love and I couldn’t catch up with the words I wanted to say. Even “I love you” was becoming meaningless after repeated a few times over. So I wanted to express my feelings otherwise. And that’s how I wrote my first poem. I remember distinctively I was laying on the bench listening to music in class. That’s when I wrote it.

Did you end up giving the poem to her?

Yes, I actually sent it via SMS.

What do you really mean when you say even “I love you” was becoming meaningless after repeated a few times?

This is something I faced very often. As if there is one big mouth in the society and everyone is repeating the same words. Not having people to tell their own sentences is also a kind of death. It’s the death of mass communication and the death of meaning. Maybe I’m looking at it very tragically but this is exactly where we stand today in 2017.

So you created your own way of expression through poetry?

Yes but of course love was not enough for this. I later on learnt about my uncle who was a communist back in the day and was tortured severely. He was tortured so much he became schizophrenic and later passed away. I was very much affected by his story. I started questioning society and politics and so on. Then I also started reading philosophy and so I ended up thinking of three things, politics, God and my girlfriend. Questioning and thinking of all these three subjects I became to an exploding point and that is when poetry came into being.

Is love arabesque?

Yes it is.

Is love monogamous?

I believe love to be a beautiful word because it still does not have a definite meaning. So to say that love is not monogamous I prefer to use the word crush. A person can have a crush on more than one person. This might be wrong according to the ethics of the society. Whether you are fair or not, once you have to face the ethics of society you pay a price and go on. Because if it happens to you, you might also want to make them pay a price as we all are living as a part of the same society.

Can you love a woman who doesn’t love poetry?

I can love a woman who doesn’t have a strong bond with poetry but I do not think I can communicate with a woman who looks at poetry and goes, “What is this?” But never say never, you can always fall in love in an arabesque way.

Do you believe in dreams?

Yes I believe in dreams. Actually I mostly believe in dreams, they are also a kind of poetry, they too belong to the deepest part of our soul.

Where do you feel you belong to?

I do not believe to belong anywhere. If there is a slightest chance that I belong somewhere or to something, that is where I feel most trapped, that is my language. I belong to Turkish.

Do you believe art or poetry can save the world?

I do not believe that neither art nor poetry have such a mission in life. I believe that the instability of the human is an amazing advantage. This way we are always in a new search for new horizons. I keep on question to reach a new point. Science on the other hand has rigid corners and can lead to danger. But art, the practice of poetry, they help resolve, they help undress feelings. That’s all poetry is about.

Is there anything you have resolved about life during your poetic practice?

I’ve resolved that nothing in life is certain and that human beings have an amazing potential which I can no longer see the limit. It’s a hard question but I kind of resolved that humans are not matter. But I cannot say that poetry taught me something that would be against the ethics of poetry. I can only say I’m trying to feel through poetry.

When you say nothing is certain, do you mean everything is a blur?

Not actually a blur. I believe the certainty of everything begins with its own death. Therefore this to me means that, everything including this cup on the table doesn’t have a certainty.

Infinite happiness?

Doesn’t exist. What we understand from happiness is a very exaggerated definition. Even if all is great, you can become unhappy by just looking at a spot in your coffee cup or thinking about the snow leopards. Happiness is a capitalist invention. It’s just like holding a piece of meat in front of a horse to keep him running.

If happiness doesn’t exist, what does?

Pleasures and sorrows exist in life. They are in constant sway and that’s what makes it great. The motion of life.

Death is so close and happening every moment, how should one live?

With the craze of communication, death has been killed. When you look at the data, there is less war and fewer people’s cause of death is stated as a war weapon but we are more exposed to death than ever these days. This inverse proportion is actually the death of death and therefore the death of life. In many ways, this is parallel to the rise of nationalism universally. But no matter what, I believe death will again one day have a meaning. The same cycle will occur and death will be rediscovered.

Does the reality of death make you want to hang on to your life stronger or does it make you more carefree?

I can’t say that it makes me hold on to life stronger because death is a law by nature. What keeps me going in life is more like what Cioran’s book “Entretiens” was based on, suicide. Cioran states that; the one thing that keeps us going in life is the fact that we all have the power to end it at once. We have a ticket in our pocket that enables us to leave this world right now. And this ticket is actually the reason why we are still living. I never thought of life in this way before Cioran. During my middle school years, I thought a lot about committing suicide. Now I realize that its not a tragic thing, its a vital thing.

Do you believe in life after death?

I do. I do not know exactly how but I do. This actually is a question that I’m not sure what the correct answer would be. But whatever I respond will be the response I most need and want to hear.

How would you like to die?

While living.

_____________________________________________________________________

ÖLÜM ÖLDÜRÜLDÜ ARTIK (TURKISH FULL VERSION)

2016’nın nisan ayında, Berlin’deki Academie der Künste’nin 12 farklı ülkeden seçtiği 12 sanatçı arasındaydı Kaan Koç. 6 farklı sanat dalından katılan isimler arasında edebiyat dalından bir Kaan bir de Rus bir yazar vardı. 2017’nin nisan ayında ise bu 12 kişinin bir sergisi gerçekleşecek Berlin’de. Tema serbest. Şiirleriyle tanıdığımız Kaan Koç plastik sanatlara ilk adımını atıyor olacak çünkü ilk defa bir sergi için iş üretecek. “Plastik sanatlara çok yakın hissediyorum çünkü bir noktada her baktığım nesneye bakarken nasıl dönüştürebilirim diye bakıyorum. Sürekli zihnim onları bir şeylere dönüştürüyor. Ben hep şiirde yaptım bunu şimdi plastik sanatlar alanında bir şey üreteceğim. Heycan verici bir şey. Ve bazen şiir yetmiyor çünkü bir sürü şeyin açlığı var aslında. Varolma açlığıdır belki de içimdeki ya da farklı bir dil. Uluslararası bir dil kullanma isteği.”

Her kitabın birbirinden çok farklı. Ben şahsen biraz “Çok Tanrılı Sular” daki hislerdeyim hala… ama her kitabında dilin bambaşka.

Anlıyorum neyi kast ettiğini; dil yaşayan bir şeydir. Hem tarihin dili hem insanınki… Ben de dilimdeki o hareketi daima yaşatmaya özen gösteriyorum. Ayrıca Çok Tanrılı Sular lise sonu ve üniversite başındaki şiirlerimdi, ilk adımlarımdı henüz. Orada kalamazdım. Düz yazılarımda da, daha öncesinde yürünecek damarın değinilen saf acıya yönelik olması gerektiğini düşünüyordum. Artık saf acıyı biraz daha alaya almaya doğru gidiyorum. Şiir de öyle direkt olarak alaya alamıyorsun tabii ama geçen gece yarısı canım sıkkın ve acıkmışken dolabı açıp köfte yerken boğulma hissi geldi. O an o trajik durumu yani gece yarısı bir adamın acıkıp kalkıp gidip köfte yerken boğulup ölmesini düşündüm. Ve şiire burdan başladım. Bence bu ince alay Dosteyevski’de de, Romain Gary’de de var, T.S Eliot’ın “Hakiki şiir anlaşılmaktan önce iletişim kurar.” diye bahsettiği de işte bu nokta bence.İletişimi nasıl kurduğunun ya da iletişimi kurarken tavrının ne olduğu ikinci planda.

Dildeki bu değişim kimine göre kendini bulamamışlık ama bence kişinin zenginliğidir. Sen nasıl değerlendiriyorsun?

Duran şey ölmüştür bence. Özellikle şiir için bu çok geçerli. Roman için aynı şeyi söyleyemem.

Neden?

Çünkü bir şair önce bir temel oluşturur ve onun üzerine çıkacağı katları yıkıp yeniden oluşturarak çıkar. Bu iş zaten yıkıp yeniden kurma işidir. Diğer türlüsü biraz en kaba tabirle üretim sıkıntısı çeken insanların yaptığı gibi beğenilen bir şeylere yaslanıyorlar, onunla yol alıyorlar ama bir yerden sonra o iş ölüyor. Çünkü yeni bir şey vaad etmiyor. Sadece yeni bir şey yaratmak da değil aslında mesele sürekli devinmek! Özellikle şiirde, kolektif bilinç altı kavramına kadar gidebiliriz bu konuda, en derindeki ulaşabilmek için, doğa ne yapıyorsa onu tekrar edebiliriz. Sancılı ve sıkıntılı bir hayatın oluyor ama bir yandan da iç dünyanın patlayacak kadar genişlediğini hissedebiliyorsun. Orada zaten iç çatışmalar çıkıyor o çatışmadan doğuyor zaten birçok şey de.

İlk şiirinini hatırlıyor musun?

İlk şiirim felaket bir şeydi onu hiç söylemeyeyim, dört –beş dize bir şeydi. Lise 1’deydim.

Nasıl çıkmıştı ilk şiir?

Sessiz sakin bir çocukluğum oldu, çok sosyal değildim, kalablıklarla oyun oynamayı seven bir çocuk değildim tek başıma atari salonlarına kaçardım. Dolayısıyla iç konuşmaları çok olan bir çocuktum. Böyle sessiz çocukların da bazen iç konuşmaları tehlikeli ölçüde gelişebiliyor. Ben o sıralarda kitap falan da okumuyordum liseye kadar. Çok aşıktım, söylemek istediklerime yetişemiyordum. Seni seviyorum cümlesi bile arka arkaya söylenince o anlamını yitiriyordu benim için. O yüzden başka türlü tarif etmek istedim duygularımı. Onun için şiir yazmıştım. Öğle aralarında müzik dinliyordum hep sıraya uzanmış bir şekilde, çok net hatırlıyorum. O zaman yazmıştım.

Verdin mi şiiri sonra sevdiğine?

Sms olarak yollamıştım.

“Seni seviyorum” üst üste söyleyince nasıl anlamını yitiriyordu?

Bu sık sık maruz kaldığım bir şeydi. Sanki tek kocaman bir ağız var toplumda ve herkes aynı cümleleri söylüyor. Kendine ait cümlesi olan insanın olmaması da bir çeşit ölüm. Toplumsal iletişimin ve anlamın ölümü. Belki çok trajik bakıyorum ama şu an 2017’de geldiğimiz nokta bence özetle bu zaten.

Onun için kendi dilini yarattın.

Evet ama aşk tek başına yetmezdi şiir yazmak için. Sonra amcamın hikayesini daha detaylı öğrendim. Komünistti, çok işkence görmüştü. İşkencelerden şizofren olmuştu sonra da ölmüştü. Bunları öğrenince tabii çok etkilendim. Toplumsal, siyasi sorgulamaları başlattı ben de bu süreç. O sıralarda felsefe okumaya da başladım, öyle olunca; bir yandan Tanrı’yı bir yandan siyaseti bir yandan da sevgilimi düşünüyordum. Üçü birarada olunca da bunun içinden çıkılabilecek bir nokta yoktu o patlama noktasında; şiir çıktı.

Aşk arabesk midir?

Evet arabesktir.

Aşk tek eşli midir sence?

Aşk çok güzel bir kelime bence çünkü asla net bir tanımı yok. Onun için tek eşli değildir demek için aşk yerine heyecan diyelim. Bir kişi birden çok kişiye karşı heyecan duyabilir evet. Bu toplum kurallarına göre yanlış olabilir. İster tutarlı ister tutarsız davranırsın, sonra toplumun kurallarıyla karşılaşınca da hepimizin yaptığı gibi bir diyet ödersin ve devam edersin. Çünkü senin başına gelirse sen de diyet ödetmek isteyebilirsin, ne de olsa sen de toplumsal bir varlıksın.

Şiir sevmeyen bir kadını sevebilir misin?

Şiirle güçlü bir bağı olmayan bir kadını sevebilirim ama şiire bakıp da “bu ne?” diyen bir kadınla çok da fazla iletişim kurabileceğimi sanmıyorum. Ama arabesk bir biçimde aşık olursan, orası da belli olmaz.

Evlilik hakkında ne düşünüyorsun, sence günümüzde evlilik reform gerektiren bir şey değil mi?

Bence artık evlilikler için yeni çözüm yolları başlayacak mesela deneme evlilik ya da stajyer evlilik gibi. Taraflar, atıyorum, altı ay boyunca birbirlerine hiçbir yasal yükümlülük olmaksızın evliliği deneyecek ve deneyimleyecekler. Bu da evliliği biraz daha sağlıklı kılabilir.

Yaratıcılık sence kalıtımsal bir şey bir Tanrısal bir şey mi?

Bence yaratıcılık ya Tanrının bir oyunu ya da genlerimizle ilgili ama kesinlike doğuştan bir şey olduğuna inanıyorum. Bir çeşit işaretlenmiş olmak olduğunu düşünüyorum. Bunu herkes kendi inancına göre yorumlayabilir. Tanrıya inanıyorsa ya da hangi Tanrıya inanıyorsa, dindeki yerine göre isimlendirebilir. Tanrıya inanmıyorsa da bunun kalıtımsal bir farklılık ya da rahatsızlık olduğunu düşünebilir. Nasıl yorumlandığının benim için bir önemi yok ama doğuştan geldiğine inanıyorum.

Ailede hiç sanatla uğraşan birileri var mı?

Kardeşim çok iyi rap yazıyor, teşvik ediyorum onu baya ama o da hayat gailesine daldı.

Edebiyatçıların, genel olarak sanatçıların hatta anne – baba olmak isteyen kadın ve erkeklerin bile hep geride bir şey bırakma isteğini, aslında ölümsüzleşme isteği olarak özetleyebiliriz. Senin ölümsüzlükle derdin var mı?

Tam o sorgulama dönemlerimde uyanan bir his daha vardı bende o da şuydu; bir insanın bu dünyadan gelip geçip sadece bir mezar taşına dönüşmesi bana çok korkunç geliyordu. Bu belki de güzel bir şey, şu an cevabım biraz daha ortada çünkü bunu tam olarak bilemiyorum henüz. Fakat, burada kastettiğim şey tam olarak bir ölümsüzlük hissiyatı da değil. Sadece bir yerlere imza bırakmalıyız bence. Buraya gelmiş olduğumuza dair bir imza. Bir imza bırakmadıkça buraya gelip gelmediğimizin çok da bir önemi yok. Burada gerçekten varolabilmeliyiz bunun için de uğraşmamız gerekiyor.

Bilim adamları, çocukluk yıllarımızdaki iç seslerimizin, yalanlarımızın ve hayal dünyamızın aslında gelecekteki yaratıcılığımızı direkt etkilediğini kanıtladılar. Bu bağlamda düşünüldüğünde, şiirlerinde ne kadar dürüstsün?

Aslında şiir yazarken dürüst ya da yalan kavramlarım yok benim.

Çünkü eğer kavram yalan ve dürüstlükse ben orada hep bir çıkar ilişkisi görüyorum.

Ne kadar gerçeksin diyelim o zaman?

Tamamen gerçeğim. Hiçbir yerde hiçbir zaman daha fazla gerçek olamıyorum. Çünkü yazarken varolan hiçbir şeyin baskısını hissetmiyorum. Bu kopuş anları dışında şiir yazmak benim için çok imkansız.

Biraz soyut ekspresyonistler gibi yani, düşünceyi tamamen durdurup, dışa vurum yapıyorsun.

Ben şiirde çalışılmışlık hissini hiç sevmiyorum. Bir an geliyor bir patlama anı içimde, o an yazabilecek bir ortamdaysam yazıyorum ve o şiir de öylece çıkmış oluyor. Freud’un bir sözü var, “Nereye gidersem gideyim, benden önce bir şairin oraya gittiğini görüyorum.” Ya da Şirazi’nin “Bizler sadece boş birer levhayız dokundukça çınlarız.”

Hiç resim yapmayı denedin mi?

Evet birkaç sene önce öyle bir şeye kalkıştım. İki tane resim yapmıştım hala evde duruyor boyalar ve fırçalar. Harika bir hismis, çok sevdim.

Sosyal medya ile aran nasıl?

Twitter’ın insan evrimine çok katkı yaptığına inanıyorum. Kültürel evrimde yanlış yola giriyoruz oradan sonra doğruyu bulduğumuzu düşünüyorum. Twitter’ın çok önemli bir değişim ve dönüşüm, bir şeyleri yok ederek, yaptığına inanıyorum. Orada ne kadar bağırırsam o kadar duyulurum diye düşünüyoruz ama aslında daha az bağıranlar daha çok duyuluyor. O güzel hapishane içinde çok güzel bir şekilde kendimizi rahatlatıyoruz tam da o an onların içine canlı bomba gibi girmek istiyorum bazen.

Sosyal medya çağının içine doğan çocuklara şiir okutmaya çalışmak belki de en zor görev. Kocaman bir azınlığa hitap ediyorsun aslında.

Ben şiirin artık yeni bir sorumluluk çağına girdiğine inanıyorum çünkü kavramlar ya artık sınırlandırıldı tek anlamlarla ya da çok fazla bağımsız anlamlar kavramlara sokularak öldürüldü. Bu kavramların yıkımı da yapılmıyor dolayısıyla hastalıklı bir biçimde yaşamaya devam ediyorlar. Dolayısıyla zihinlerin yıkımını yapip temiz bir arsa oluşturacak şey de direkt olarak şiir. Bu da stratejik bir bakış açısıyla yapılacak bir şeyden ziyade, süreç içerisinde kendi doğal döngüsünde olacak bir şey.

Birilerine bir şeyler hissettirmek bile bence çok önemli özellikle de bu denli hissiz yaşarken…

Bana benden önceki ressam yazar ve şairler bana yardımcı oldu. Hayatımın ortasından girdiler ve bu benim için bir lütuftu. Gelecekte bir gün biri benim cümlemle karşılaşıp onu hayatında bir pratiğe dönüştürebilirse bu müthiş bir şey olur. Ortalama 70 yıl yaşıyoruz, kaç kişiyle bir şairle kurduğumuz kadar iyi iletişim kurabiliyoruz ki?

 Yazdığın şiirleri sesli mi okursun içinden mi?

Çoğunlukla sesli, mırıldanarak okuyorum. Sanırım onları bir duyu organımla tanıştırarak dışarıda varetmeye çalışmakla ve biraz da şiirin ahengini duymakla alakalı bir şey.

Şiirlerinde Tanrıyla çok fazla derdinin olduğunu görüyorum. Nasıl biri Tanrı?

Bir taraftan bakınca hepimizin zihnindeki Tanrı anlayışı başkalarının müdahalesi ile gelişen bir şey. Yaşadıklarımıza göre de sürekli değişen bir organizmaya dönüştürüyoruz Tanrıyı. Yani bir çeşit oyun hamuruna dönüşüyor elimizde. Ve daha sonra biz o Tanrıdan bir şeyler bekliyoruz. Hayatta bazı karşılaştığımız şeyleri ona bağlıyoruz fakat ona üstünlük kurmak için de hayatta bazı kötü şeyleri de yine ona bağlıyoruz. Yani aslında Tanrıyı biz oynuyoruz. Bence herkes kendisi oynuyor Tanrıyı. O yüzden bu oyunu ben de oynuyorum ama farkında olarak. Beni izleyen bir benlik var beni izleyen bir zihin daha varmış gibi. Bu bir yandan güzel bir şey bir yandan da insanı çaresiz de hissettirebiliyor. Kutsallığı daha büyük güçlerde değil de daha basit şeylerde arıyorum. Sürekli bunu sorgulamaya ya da ulaşmaya çalışmıyorum Tanrıya (umarım hiçbir zaman da ulaşmam) ama onun üzerine bir şeyler söylemek şu açıdan önemli benim için: bir Tanrı var, çünkü sözcük olarak var, ama bence Tanrının ve Tanrıya dair kavramların yeryüzüne inmesi gerektiğine inanıyorum. Çünkü yeryüzüne indirilen bir Tanrı bize her anlamda daha çok yardımcı olabilir.

O nasıl olacak?

Sözcüklerle, zihinde olacak.

Rüyalara inanır mısın?

Rüyalara inanırım hatta en çok da rüyalara inanıyorum onlar da bir çeşit şiir çünkü en derinde yine onlar var.

Kendini nereye ait hissediyorsun?

Hiçbir yere ait hissetmiyorum. Bir aidiyetim varsa o da en çok sıkışmışlığını hissettiğim yer, dil. Türkçe’ye aitim.

Sence sanat ya da şiir dünyayı kurtarabilir mi?

Ne sanatın ne de şiirin öyle bir misyonu olduğuna inanmıyorum. İnsanoğlunun tutarsızlığı bence çok iyi bir şey. Böyle olunca çünkü hep bir arayış içinde oluyorsun. Ben kendime dair içten içe her şeyi sorgulayıp bir yere varmaya çalışıyorum. Pozitif bilimler ise tam tersi işi çok tehlikeli boyutlara götürür, keskindir çünkü sınrları. Sanat ise soymaya yarıyor yani açığa çıkartmak da diyebiliriz. Şiir de işte buna yarıyor.

Bu “açığa çıkartma” pratiğiyle yazarken hayatla ilgili çözümlediğin bir şey var mı?

Hiçbir şeyin kesin olmadığını çözdüm ve her anlamda insanoğlunun müthiş bir potansiyele sahip olduğunu ve o potansiyelin nerede biteceğini göremez oldum. Zor bir soru ama sanki insanın bir madde olmadığını öğrendim diyebilirim. Ama şiir bana bir şey öğretti diyemem bu şiire aykırı bir şey olur zaten sadece hissetmeye çalışıyorum diyebilirim.

Hiçbir şey kesin değil derken, her şey flu mu?

Tam flu değil de kesin olan her şey ölümüyle aynı anda başlıyor. Bu da bana, yaşayan bardak dahil hiçbir organizmanın net bir mutlaklığa kavuşmadığını düşündürüyor.

Mutlak mutluluk?

Bence yoktur. Mutluluktan anladığımız şey idealize edilmiş bir şey. Her şey tamam olsa bile bir bardaktaki lekeyi görüp ya da kar leoparlarını düşünüp o mutluluğun yine bozulabileceğini düşünüyorum. Mutluluk çok kapitalist bir icat bence. Atın önüne uzatılan et gibi senin koşmanı sağlıyor sadece.

Mutluluk yoksa ne var?

Sevinçler ve üzüntüler var hayatta. Bunlar sürekli dalgalanan şeyler, güzel olan da bu zaten. Hayatın devinimi.

Ölüm çok güncelken, nasıl yaşamalı?

İletişimin delirmesiyle beraber ölüm öldürüldü artık. İstatistiklere bakıldığı zaman daha az savaş oluyor daha az insan silahla ölüyor ama bizler bu gerçeklere daha çok maruz kalıyoruz. Bu ters orantı aslında ölümün ölümünü dolayısıyla da hayatın ölümüne sebep oluyor. Bu birçok anlamda dünyadaki aşırı milliyetçileşme ile paralel yürüyen bir şey. Ama ölüm bir gün yine anlam kazanacak. Yine aynı döngü yaşanacak ve ölüm yine keşfedilecek.

Ölüm gerçeği seni hayata daha mı çok bağlıyor yoksa daha mı umursamaz kılıyor?

Ölüm hayata bağlıyor diyemem çünkü o doğanın kanunu. Beni hayata bağlayan daha çok Cioran’ın “Ezeli Mağlup” kitabında bahsettiği gibi; intahardır. Cioran der ki; insanı hayatta tutan şey, istediği zaman gidebileceiğini bildiği bir biletinin olmasıdır ve o biletin cebimizde bulunması hayatı daha yaşanılır kılar, der. Mesela ben hiç böyle bakmamıştım çünkü ben ortaokuldan beri kafasında intahar olan biriydim. Ama aslında bu trajik bir şey değil tam tersi yaşamsal bir şeymiş.

Öteki hayata inanıyor musun?

İnanıyorum. Nasıl bilmiyorum ama inanıyorum. Cevabını çok bilemediğim bir soru bu aslında ama ne cevap versem, ihtiyacım olan ve duymak istediğim cevabı vereceğim.

Nasıl ölmek istersin?

Yaşıyorken.